Igor Savickiy atındaǵı Qaraqalpaqstan Respublikası mámleketlik kórkem óner muzeyiniń zamanagóy kollekciyasında 100 mıńnan aslam kórkem óner dóretpeleri bar. Bul biziń eramızǵa shekemgi III ásirden baslap mádeniy bólek haqqında túsinik beretuǵın ǵáziyne bolıp tabıladı. Xronologiyalıq jaqtan toplam tórt mıń jıldan aslam dáwirdi qamtıp aladı!
Nókis muzeyi kollekciyasınıń dáslepki ózegi búgingi kúnde Qaraqalpaqstan Respublikası jaylasqan Aralboyı aymaǵınıń áyyemgi hám xalıq ámeliy kórkem óneri bolǵan. Igor Vitalevich Savickiy basshılıǵındaǵı toplamnıń qáliplesiwi 1950-jıllardıń aqırı hám 1960-jıllardıń baslarında, muzey rásmiy shólkemlestiriliwinen aldın baslanǵan.
Qaraqalpaqstan ámeliy bezew óneri buyımlarınıń kópshiligi XIX ásirdiń ekinshi yarımı - XX ásir baslarına tuwra keledi. Olardıń arasında kóshpeli xalıqlar atlanıslarında paydalanǵan aǵash hám teriden islengen buyımlar - gúmis penen bezelgen erler, ıdıs-tabaqlar ushın qaplar hám otaw ushın oyma esiklerdi ushıratıw múmkin.
Qaraqalpaq otawların bezew ushın gilem ónimleri ayrıqsha qızıǵıwshılıq oyatadı, olardı jaratıw ushın naǵıslı sızıqlar bórtpe túkli toqıwdıń biybaha texnikasın qollanǵan halda islengen. Sonday-aq, toplamda áyyemgi qaraqalpaq zergerlik buyımlarınıń serdolik hám feruza qosımtası menen gúmisten islengen eń bay úlgileri, qaraqalpaq hayal-qızlarınıń tobelik hám sáwkele sıyaqlı dástúriy bas kiyimleri de bar.
Jipekten tigilgen milliy kiyimler atı belgisiz xalıq ónermentleri qolı menen jaratılǵan bolıp, bul buyımlarǵa ayrıqsha qádir-qımbat baǵıshlaydı hám joqarı kórkem sheberlikten derek beredi.
Áyyemgi hám orta ásir qalalarınan tabılǵan arxeologiyalıq buyımlardıń keń kólemli toplamı Qaraqalpaqstannıń mádeniy tariyxınıń tiykarǵı basqıshların ayqın sáwlelendiredi. Bul basqıshlar bronza dáwirinen baslanıp, en áyyemgi mámleketlerdiń payda bolıwına shekem dawam etedi. Bunday mámleketlerden biri Áyyemgi Xorezm edi.
Toplam erte orta ásirlerden baslap Xorezm Temuriyler mámleketi quramına kirgen XIV ásir aqırına shekemgi dáwirdi qamtıp aladı.
Áyyemgi músinshilik úlgileri, gúlalshılıq buyımları, zergerlik naǵısları, qoljazbalar hám siyrek ushırasatuǵın diywal súwretleri, sonday-aq, zardushtiylik dininiń ónimdarlıq qudayı Anaxitanıń terrakota háykelleri hám ossuar (otqa sıyınıwshı ata-babalardıń qaldıqların jerlew ushın ıdıslar) sıyaqlı zatlar regionnıń tariyxı hám bay mádeniy miyrasın tereńirek túsiniw imkaniyatın beredi.
Áyyemgi hám orta ásir Xorezm materiallıq hám kórkem mádeniyatınıń buyımları Topıraqqala, Toqqal'a, Mizdaxqan hám basqa orınlardan tabılǵan arxeologiyalıq tabılmalar ótmishtiń áhmiyetli dálilleri bolıp, bul biybaha mákanda jasaǵan insanlardıń turmısı hám dástúrleri haqqında túsinik beredi. Eń áyyemgi eksponat jartas súwretleri úlgisi bolip, ol b.e.sh. II mıń jıllıqqa tiyisli Bukantaw dizbegindegi jartas bólegindegi eki órkeshli túye súwreti esaplanadı. Sońģi antik dáwir I-IV ásirlerge almanı uslap turǵan qol kórinisindegi bronza ilgeshek, bronzadan jasalǵan shıraqlar hám gúlal buyımlar kollekciyası, sonnan, dán saqlaw ushın gúzeler, gúze hám basqa buyımlar XII-XIII ásirlerge tiyisli.
XX ásirdiń 20-40-jıllarındaǵı rus avangard jivopisiniń toplamı Nókis muzeyin pútkil dúnyaǵa dańq tarattı. Muzey zallarında dóretpeleri kórsetilgen Robert Falk, Kliment Redko, Lyubov Popova, músinshi Vera Muxina sıyaqlı kóplegen avtorlar Evropada keń tanılǵan edi.
Muzey ekspoziciyasında xudojnik A.Volkovtıń tiykarǵı dúrdana shıǵarmaları hám eń názik stilist usta Usto Móminniń (A.Nikolaev) názik dóretpelerin, sonday-aq, Ózbekstanda jasaǵan belgili impressionist xudojnikler U.Tansıqbaev hám N.Karaxannıń dáslepki shıǵarmaların kóriw múmkin.
V.Rojdestvenskiy, E.Korovay, M.Kurzin, A.Shevchenkolardın ájayıp polotnoları da avangardqa ruwxiy hám stillik jaqın bolıp, olar kollekciyada áhmiyetli orın iyeleydi.
Muzey tek ǵana XX ásirdiń birinshi yarımında Oraylıq Aziyanıń tiykarǵı kórkem baǵdarların qáliplestirgen belgili xudojniklerdiń dúrdana shıǵarmaların saqlap qoymastan, al tamashagóylerdi Qaraqalpaqstannıń talantlı zamanagóy xudojnikleri, sonıń ishinde, J.Izentaev, B.Serekeev sıyaqlılardıń ájayıp shıǵarmaları menen tanıstıradı.
I.V.Savickiy atındaǵı Qaraqalpaqstan Respublikası mámleketlik kórkem óner muzeyiniń "Igor Savickiy dúnyası" atamasındaǵı jańalanǵan ekspoziciyası muzey ekspoziciyasın qayta kórip shıǵıwda áhmiyetli basqısh esaplanadı. Jańalanǵan mákan súwretlew, arxeologiya hám ámeliy kórkem ónerdi birlestirip, Savickiydiń Aralboyı mádeniy miyrasın qásterlep saqlawǵa qosqan sheksiz úlesin atap ótedi.