Ózbekstan kútilmegen waqıyalarǵa bay. Elimizdi bay mádeniyat, qızıqlı tariyx hám qıyalıy ápsanalar qamtıp aladı. Kútilmegen mákanlarda, áyyemgi esteliklerdiń kewilsiz ruxları jasırınıwı múmkin.
Mizdaxqan esteligi - áyyemgi jerlew ornı, arxeologiyalıq imaratlar kompleksi, Nókis qalasınan 40 minutlıq uzaqlıqta jaylasqan bolıp, eki júz gektar maydandı iyeleydi. Bul jerde áyyemgi qábirstanlar bar, olardıń ayırımları 2400 jıllıq tariyxqa iye. Mizdaxqan-Oraylıq Aziya aymagındaǵı eń áyyemgi hám eń úlken qoyımshılıqlardan biri. Áyyemgi zamanlardan berli bul jer muqaddesligi hám sırlılıǵı menen kóplegen zıyaratshılardı ózine tartqan. Sońģi jerlew máresimi XIV ásirge tuwri keledi.
Ápsana boyınsha, qábiristan aymaǵında dúnyanıń aqırına shekem esaplanǵan "Dúnya saatı" yamasa "Qıyamet saatı" bar. Hár jılı "saat" diywalınan gerbish túsedi hám ápsanada aytılǵanınday, aqırǵı gerbish túskende qıyamet júz beredi. Sonıń ushın bul jerge kelgen zıyaratshılar abaylı túrde taslardı jaqın átirapqa jıynap, amanlıq ushın duwa qıladı.
Mizdaxqanǵa jaqınlasqanda, onı uzaqtan kóriw múmkin, sebebi ol Xojeli rayonı janındaǵı úsh tóbelikte, túrkiy dalalardıń ortasında jaylasqan. Kóplegen qábir tasları arasında esteliktıń júregi bolǵan muqaddes maqbaralar hám Jomart-Qassap qorǵanın kóriw múmkin. Ólgenlerdıń ertektegi qalası pútkil ullılıǵında kórinedi.
Mizdaxqan haqqında anıq tariyxıy maǵlıwmatlar joq, biraq bul orınnıń ataması muqaddes "Avesto" kitabında zardushtiylik qudayı Mazda (yamasa Axuramazda - joqarı quday) ataması menen únles. Bizge belgili, zardushtiylik dinindegi birinshi shaxs Gayomard Jomart-Qassap qorǵanınıń astına jerlengen. Kóplegen ilimpazlar bul boljawdı Adam atanıń jerlengen ornı menen baylanıstıradı.
Sonday-aq, estelik aymaǵında siz malika Mazlumxan Sulıwdıń jer astı maqbarası hám Shamun Nabi maqbarasın, Gáwir-Qalasın, Erejep Xalifa hám Madaminxan maqbaraların, Kárwansaray, Qırıq-Shopan qalasın, Jomart Qassap minarasın hám basqa da esteliklerdi kóresiz. Kompleks boylap mıń jıllıq tariyxqa iye bolǵan kóplegen maqbaralar bar. Olardan ayırımları sonday jaqsı qurilǵan, olar dáslepki kelbetin joǵaltpaǵan.
Kompleks janında Mizdakxan mákanı jaylasqan. Ol biziń eramızģa shekemgi IV-III ásirlerde payda bolgan hám Gawir-qala batis tóbesinde jaylasqan. Qala bir neshe mártebe, dáslep Shıngızxannıń basqınshılıǵı waqtında, keyin 1338-jılı Ámir Temurdıń atlanısı waqtında wayran etilgen.
Esteliktıń jáne bir qızıqlı tárepi onıń barlıq aymaǵında kóbinese ol yamasa bul jerde jeti sanı kórinedi. Bul jerde jeti sanı ayrıqsha áhmiyetke iye boldı. Kóplegen zıyaratshılar "Dúnya saatı" janında jeti gerbishten piramida jıynawdı májbúriy dep esaplaydı, sonıń ushın jaqsılıq jeńip shıǵadı, al aldında tek baxıtlı turmıs kútip turadı, degen isenim bar.
Ulesiw:https://t.me/Karakalpak_excurse