Qoy Qirilǵan qala

Qoy qırılǵan qala siyrek ushırasatuǵın dárejedegi iri, tolıǵı menen qazıp alınǵan áyyemgi qurılıslardıń biri bolıp, planlastırılıwınıń ózgesheligi menen keskin parıqlanadı. Ázelinde ol domalaq plandaǵı eki qabatlı bina bolıp, oq atıw ushın arnawlı orınları hám qarawıl tóbeleri bar eki qatar diywal saqıynası arqalı nıǵaytılǵan jáne de eni 15 metr, tereńligi 3 metrlik or menen qorshalǵan. Ilimpazlardıń pikirine qaraǵanda, Qoy qırılǵan qala ázelde astronomiyalıq baqlawlar hám, shama boyınsha, Fomalgaut juldızına baǵıshlanǵan muqaddes imarat bolǵan.

Ertedegi Qoy qırılǵan qala (b.e.sh. IV–III áá) birpútin qurılıstıń, ásirese oraylıq imaratınıń monumentallıǵı, qorǵanıw sistemasınıń rawajlanǵanlıǵı hám ǵállexanalarınıń úlken bolıwı menen ózgeshelenip, ǵállexanalardaǵı dán uralarda hám birli-yarımınıń awzı mórlengen qumlarda (úlken gúzelerde) azıq-awqatlıq zatlardıń zapasları saqlawlı turǵan. Bólmeler saqlanıp qalmaǵan, biraq sulıw keramikalıq ıdıslar (bazıları – mifologiyalıq syujetlerge qurılǵan), tútetki ıdıslar, basqıshları bar kishigirim altarlar, bir bólegi Xorezm panteonınıń ayırım qudayların súwretlewshi terrakota músinsheler tabılǵan. Esteliktiń uzaq waqıt boyı qańırap qalǵan dáwirinde oǵan iri tabınıw orayı retinde qaraw dástúri saqlanıp qalǵan hám bul jerge ossuariyler qoyılǵan.

Sırtqı aylana qabattıń jańa qurılısına bir-birinen izolyatsiyalanǵan turaq jay kompleksleri, bólek asxana hám ǵállexanalar, sıpa hám de hár qıylı formadaǵı oshaqları bar kultlıq máresimler ushın arnalǵan bólmeler xarakterli.

Qazıw payıtında tawılǵan terrakotadan hám alebastrdan islengen kishigirim músinler, keramikalıq flyagalardaǵı relyefler, skulpturalıq keramikalıq urnalar hám ossuariyler, diywaldaǵı súwretlerdiń fragmentleri, tas mórler Áyyemgi Xorezmniń ózine tán bolǵan kórkem ónerin sıpatlaydı. Sonday-aq, tabılmalar arasında Oraylıq Aziyanıń áyyemgi jazba xújjetleriniń úlgileri de bar.